برای کاربر داخل ایران، انتخاب میان مدل غربی و مدل فارسی بیش از آنکه دربارهٔ «کیفیت» باشد، دربارهٔ دسترسی است. در ادامه هر دو سو را صادقانه مرور میکنیم.
مقایسهٔ کوتاه
| معیار | مدل غربی | مدل فارسیِ متنباز |
|---|---|---|
| توان عمومی | بالا | خوب |
| زبان فارسی | روان | تخصصی فارسی |
| دسترسی در ایران | مسدود، غیرقابلپرداخت | محلی، بدون جئوبلاک |
| هزینه | پولی | رایگان (محلی) |
چگونه انتخاب کنیم
مدلهای غربی در توان عمومی قویترند اما از ایران مسدود و غیرقابلپرداختاند؛ مدلهای فارسیِ وزنباز محلی اجرا میشوند و در دسترساند. چند مدل زبانیِ فارسیِ وزنباز هم وجود دارد که میتوان محلی اجرا کرد: PersianMind (دانشگاه تهران، ۷B، مجوز دوگانهٔ LLaMa2 + CC BY-NC-SA ۴٫۰ → غیرتجاری)، درنا/Dorna2 (Part AI، ۸B، مجوز Llama 3/3.1)، Maral (۷B، پایهٔ Mistral، مجوز MIT → استفادهٔ تجاری آزاد) و PersianLLaMA (۱۳B، CC BY-NC ۴٫۰ → غیرتجاری). نکتهٔ مهم: تقریباً همه روی مدلهای پایهٔ غربی فاینتیون شدهاند و مجوز زنجیرهای دارند — «وزنباز» همیشه بهمعنای «مجاز برای استفادهٔ تجاری» نیست؛ پیش از کاربرد تجاری مجوز کارت مدل را بررسی کنید. هیچکدام را «مدل ملی» یا «بهتر از مدلهای غربی» معرفی نکنید.
با زبان فارسی هم مدلهای بزرگ غربی (ChatGPT، Gemini، Claude) و هم مدلهای فارسیِ متنباز کار میکنند، اما کیفیت یکدست نیست: مدلهای غربی در استدلال عمومی قویاند ولی در وظایف تخصصیِ زبان فارسی گاهی پشت مدلهای کوچکترِ فارسیتنظیمشده میمانند. برای کاربر داخل ایران، تفاوت اصلی نه در زبان، بلکه در دسترسی است: سرویسهای غربی اغلب مسدود یا غیرقابلپرداختاند، درحالیکه مدل وزنبازِ محلی بدون این موانع کار میکند.
رایگان یا پولی؟
برای بیشتر کارها امکانات رایگان کافی است: نسخههای وب بسیاری از چتباتها تیر رایگان دارند (هرچند داخل ایران به VPN نیاز دارند) و مدلهای وزنبازِ محلی اساساً رایگاناند. فقط زمانی پول بدهید که مرتب به محدودیت میخورید یا به یک قابلیت پولی مشخص نیاز دارید — و آن هم تنها برای کاربر دیاسپورا با کارت معتبر عملی است. همهٔ قیمتها بهروزِ ژوئن ۲۰۲۶ هستند — در صفحهٔ رسمی سرویس بررسی کنید. مهمتر از خود قیمت، یک واقعیت ساختاری است: ایران از SWIFT و شبکههای Visa/Mastercard کنار گذاشته شده، بنابراین کارتهای بانکی صادرشده در ایران هیچ اشتراک خارجی را نمیتوانند پرداخت کنند — حتی بسیاری از تیرهای رایگان هم IP ایران را نمیپذیرند. مسیرهای جایگزین (کارتهای خارجی، واسطهها) تضمینشده نیستند و ریسک و هزینهٔ بالا دارند.
برای یک سناریوی کاری جدیتر، پلتفرمی مانند osFoundry ابزارهای مختلف هوش مصنوعی را در یک فرایند به هم وصل میکند؛ چون منبع-دردسترس و خودمیزبانشدنی است، دادهها میتوانند زیر کنترل شما بمانند — این یک قابلیت فنیِ استقرار است، نه ارائهٔ یک سرویس درون ایران.
بیشتر بخوانید
اطلاعات عمومی، نه مشاورهٔ تخصصی. قیمتها و امکانات تغییر میکنند — همیشه در صفحهٔ رسمی سرویس بررسی کنید. دسترسی به ابزارها در ایران تغییر میکند؛ پیش از هر پرداخت بررسی کنید.