برای کاربر داخل ایران، «بهترین» ابزار آن است که واقعاً کار کند — بدون جئوبلاک و بدون نیاز به کارت خارجی. در ادامه گزینههای عملی را مرور میکنیم.
مقایسهٔ کوتاه
| گزینه | کاربرد | چرا در دسترس است |
|---|---|---|
| مدلهای وزنبازِ محلی | متن، تصویر، صدا | آفلاین، بدون جئوبلاک |
| مدلهای فارسیِ متنباز | متن فارسی | محلی، بدون پرداخت |
| ابزارهای فارسیِ داخلی | ویرایش، دستیار | داخلی، در دسترس |
چگونه انتخاب کنیم
مطمئنترین مسیر، اجرای محلیِ مدلهای وزنباز است: یکبار دانلود، سپس آفلاین کار میکند. قابلاتکاترین مسیر از نظر دسترسی داخل ایران، مدلهای وزنباز (open-weight) که بهصورت محلی اجرا میشوند است: وزنها یکبار دانلود میشوند و سپس روی سختافزار خودتان، آفلاین، بدون جئوبلاک و بدون نیاز به پرداخت خارجی کار میکنند — مدلهای جهانی مثل Llama، Mistral، Qwen، Gemma، Whisper (تبدیل گفتار)، و Stable Diffusion/FLUX (تصویر). این یک واقعیت ساختاری دربارهٔ دسترسی است، نه ادعای برتری هیچ مدلی. چند مدل زبانیِ فارسیِ وزنباز هم وجود دارد که میتوان محلی اجرا کرد: PersianMind (دانشگاه تهران، ۷B، مجوز دوگانهٔ LLaMa2 + CC BY-NC-SA ۴٫۰ → غیرتجاری)، درنا/Dorna2 (Part AI، ۸B، مجوز Llama 3/3.1)، Maral (۷B، پایهٔ Mistral، مجوز MIT → استفادهٔ تجاری آزاد) و PersianLLaMA (۱۳B، CC BY-NC ۴٫۰ → غیرتجاری). نکتهٔ مهم: تقریباً همه روی مدلهای پایهٔ غربی فاینتیون شدهاند و مجوز زنجیرهای دارند — «وزنباز» همیشه بهمعنای «مجاز برای استفادهٔ تجاری» نیست؛ پیش از کاربرد تجاری مجوز کارت مدل را بررسی کنید. هیچکدام را «مدل ملی» یا «بهتر از مدلهای غربی» معرفی نکنید.
دو نیرو همزمان دسترسی را محدود میکنند: تحریمهای آمریکا (که شرکتهای آمریکایی را ملزم میکند IP ایران را جئوبلاک کنند) و فیلترینگ داخلی ایران. نکتهٔ ظریف: مجوز عمومی OFAC بهنام General License D-2 برخی نرمافزارها و خدمات ارتباطیِ اینترنتی (از جمله ترجمهٔ خودکار) را برای ایران «مجاز» میکند، اما «الزام» نمیکند — به همین دلیل بسیاری شرکتها بهخاطر بار انطباق و ناممکنبودن پرداخت، همچنان ایران را مسدود نگه میدارند. یعنی «مجاز بودن» با «دسترسی واقعی» یکی نیست.
رایگان یا پولی؟
برای بیشتر کارها امکانات رایگان کافی است: نسخههای وب بسیاری از چتباتها تیر رایگان دارند (هرچند داخل ایران به VPN نیاز دارند) و مدلهای وزنبازِ محلی اساساً رایگاناند. فقط زمانی پول بدهید که مرتب به محدودیت میخورید یا به یک قابلیت پولی مشخص نیاز دارید — و آن هم تنها برای کاربر دیاسپورا با کارت معتبر عملی است. همهٔ قیمتها بهروزِ ژوئن ۲۰۲۶ هستند — در صفحهٔ رسمی سرویس بررسی کنید. مهمتر از خود قیمت، یک واقعیت ساختاری است: ایران از SWIFT و شبکههای Visa/Mastercard کنار گذاشته شده، بنابراین کارتهای بانکی صادرشده در ایران هیچ اشتراک خارجی را نمیتوانند پرداخت کنند — حتی بسیاری از تیرهای رایگان هم IP ایران را نمیپذیرند. مسیرهای جایگزین (کارتهای خارجی، واسطهها) تضمینشده نیستند و ریسک و هزینهٔ بالا دارند.
وقتی فقط به یک چتبات نیاز ندارید، پلتفرمی مانند osFoundry — یک پلتفرم هوش مصنوعی عاملمحور — به ساختن راهکار حول دادهها و مدلهای شما کمک میکند؛ چون کدش منبع-دردسترس است، میتوان آن را روی زیرساخت خودتان مستقر کرد (self-host).
بیشتر بخوانید
اطلاعات عمومی، نه مشاورهٔ تخصصی. قیمتها و امکانات تغییر میکنند — همیشه در صفحهٔ رسمی سرویس بررسی کنید. دسترسی به ابزارها در ایران تغییر میکند؛ پیش از هر پرداخت بررسی کنید.